Over de Krukmanslaan

(door Alt Liemburg)

Aan het eind van de 19de eeuw, rond 1896, schreef een wandelaar, die een tocht maakte door Friesland en in Hotel “Tjaarda”, toen “Heidewoud”, overnachtte:

“De vierde weg bij “Heidewoud” (=Krukmanslaan), in het verlengde van die naar Oudeschoot, voert voorbij een vier– of vijftal knappe werkmanswoningen, naar de kom van ‘t dorp Oranjewoud. Twee boerderijen, twee concurrerende bakkerijen, twee winkeliers, twee renteniers, een timmerman, een verver, een brievengaarder, een rijksveldwachter en een schoolhoofd vormen zoo ongeveer ten naaste bij de bevolking der kom van dit dorp zonder de minste renommé en stellig niet bijzonder oud”.

In het dorp was de middenstand dus goed vertegenwoordigd en blijkbaar hadden zij er voldoende klandizie om zich te kunnen handhaven.

Het merendeel van de huizen, aan de Krukmanslaan, die hij passeerde, werd ná 1860 gebouwd, hoofdzakelijk in opdracht van Pieter Heringa Cats (“Klein Jagtlust”). Hij was een zeer sociale werkgever, die erg goed voor zijn personeel zorgde. Cats bouwde de huizen merendeel voor zijn ‘gepensioneerde’ werknemers. Oorspronkelijk waren de percelen, waar de huizen op stonden, ongeveer 900 vierkante meter groot en voorzien van een moestuin en fruitbomen, zodat de bewoners in hun eigen levensomstandigheden konden voorzien.

Waarschijnlijk is de naam ‘Krukmanslaan’ ontstaan, omdat hier oudere mensen werden gehuisvest, die niet langer aan het arbeidsproces deelnamen en wat moeilijk ter been waren.

Er is een aardige anekdote over Heringa Cats.

Toen hij de grote nieuwe serre, van “Klein Jagtlust”, waar hij woonde, had laten bouwen, nodigde hij z’n hele personeel uit om de nieuwbouw te komen bezichtigen. Bij deze gelegenheid bood hij hun een drankje aan. Toen er voor de mannen ook nog sigaren werden gepresenteerd, had één van de tuinlieden een probleem. Hij moest zijn tabakspruim kwijt. Hij dacht handig te zijn door deze snel naar buiten te gooien. Hij had niet in de gaten, dat er nu overal glas zat en de pruim bleef als een ster op het glas kleven. Mr. Cats vond dit zo leuk, dat deze ‘versiering’ de hele middag moest blijven zitten.

Start typing and press Enter to search